Het is een belangrijke kwestie, want eigen schuld van de werknemer bevrijdt de werkgever van iedere aansprakelijkheid. O, denkt menig advocaat van de werkgever als hij dat hoort, dan moet ik het dus in die hoek zoeken, dan win ik meteen.  

Maar gelijktijdig is het een instinkertje. De clou is namelijk dat iedereen in eerste instantie denkt dat eigen schuld een alledaags begrip is. In de trant van "Jaaa, dan had je maar niet zo stom moeten zijn. Eigen schuld hoor!"  

De juridische werkelijkheid van eigen schuld  

De juridische werkelijkheid is dat er zulke hoge eisen aan het begrip van eigen schuld op de werkvloer worden gesteld, dat het weinig meer te maken heeft met de dagelijkse werkelijkheid. 

Eigen schuld vereist namelijk dat de werknemer zich 1) tijdens het verrichten van diens 2) onmiddellijk aan het ongeval voorafgaande gedraging 3) daadwerkelijk bewust was van het 4) roekeloze karakter van die gedraging en gelet op de 5) aanmerkelijke kans op verwezenlijking van het daardoor in het leven geroepen gevaar, 6) zich daarvan had behoren te weerhouden. 

Pas als aan ál die voorwaarden is voldaan kan er mogelijk sprake zijn van eigen schuld, afhankelijk van – komt ‘ie – de 7) specifieke feitelijke omstandigheden van het individuele geval. Waarbij de schuld van de werknemer volgens de Parlementaire Geschiedenis ook nog 8) zó zwaar moet zijn, dat enige schuld van de werkgever daarbij in het niet valt. 

Eigen schuld bij voorbaat heel onaannemelijk 

Je ziet het al aankomen. Alleen in extreem zeldzame gevallen zal de rechter aannemen dat de gewonde werknemer zijn letsel vanwege een arbeidsongeval aan zichzelf te danken heeft. Van 1880 tot op heden heeft een rechter nog nooit eigen schuld aanvaard in een beroepsziektezaak. Nog nooit.  

Goed beschouwd is dit ook niet zo gek. De werkvloer is immers vaak een gevaarlijke plek en wie daar dagelijks komt, is zich niet zo bewust meer van de gevaren. Het werkt nonchalance in de hand. Daar komt ook bij dat een werkgever er vaak een handje van heeft om een foute, maar pragmatische benadering stilzwijgend goed te keuren. En pas over instructies uit een ver verleden te reppen wanneer er letterlijk bloed aan kleeft.  

Waarmee ik wil zeggen: werknemers, laat jullie niet onder druk zetten door verwijten over eigen schuld. Juridisch en statistisch gezien is dat bij voorbaat heel onaannemelijk.  

Eigen schuld? Hoewel het argument (veel te) vaak wordt aangevoerd, zou ik in 999 van de 1.000 gevallen rustig durven zeggen: mwah, ik denk het niet.