Op dit moment is Nij Smellinghe al bijna gasloos. Alleen voor de stoomleiding gebruikt het ziekenhuis nog gas. Die leiding loopt door het hele ziekenhuis. Verschillende afdelingen gebruiken stoom: de luchtbevochtiging, de keuken en de centrale sterilisatieafdeling. Een ziekenhuis dat 24 uur per dag draait kan zich geen onderbreking in die processen veroorloven.
Pionieren met de gemeente
Voor de plaatsing van de warmtebatterij was een omgevingsvergunning nodig. Die vergde afstemming met de gemeente Smallingerland. Omdat de technologie nieuw is, had de gemeente vragen over de installatie. 'Niemand kent het nog, dus je bent echt aan het pionieren met elkaar', zegt Arno Vredevoort, manager Technisch Beheer en Onderhoud bij Nij Smellinghe. 'Maar we hebben goede contacten gehad en zijn ook zeer enthousiast over het concept.'
Veiligheidsaspecten op het gebied van brand, milieu en arbo zijn getoetst door externe partijen. De installatie voldoet aan Europese regelgeving en krijgt een CE-markering.
Back-up op biodiesel
De bestaande gasgestookte stoomketels blijven voorlopig staan als back-up, maar worden omgezet op biodiesel. 'We gaan in 2027 met de batterij draaien en meteen kijken of alles goed gaat. In Q4 van dat jaar zorgen we dat we klaar zijn voor biodiesel', aldus Vredevoort.
Het technisch personeel van het ziekenhuis krijgt een opleiding voor de nieuwe installatie. 'Stel dat er een keer een storing optreedt, dan moeten ze weten hoe ze moeten handelen.'
Afgevallen alternatieven
'We zijn al een paar jaar aan het zoeken hoe we het laatste stukje gas dat we nog gebruiken voor het maken van stoom goed kunnen inzetten', zegt Vredevoort. Volledig elektrisch was geen optie: 'Elektrische stoomketels zijn wel op de markt, maar die vragen enorm veel elektriciteit. Dat vermogen krijg je gewoon niet op dit moment. Daarnaast moet je dan ook de infrastructuur in het ziekenhuis aanpassen. '
Ook waterstof werd onderzocht. Een warmtebatterij met luchtopslag, zoals al in gebruik bij een installatie in Noord-Holland, is overwogen, maar die optie bleek op korte termijn niet haalbaar.
Warmtebatterij
Uiteindelijk koos Nij Smellinghe voor een warmtebatterij. Die slaat warmte op en houdt die zo'n drie dagen vast. Een stoomgenerator zet de opgeslagen warmte om in stoom voor het bestaande netwerk. Grote aanpassingen aan de installaties blijven daardoor uit.
Het ziekenhuis ontvangt voor het project een DEI-subsidie van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Het ziekenhuis installeert twee batterijen. Voor de zomer van 2026 starten de bouwvoorbereidingen; medio voorjaar 2027 moet de installatie draaien.
Zorgcontinuïteit als vertrekpunt
Eerder nam het ziekenhuis een lithiumbatterij in gebruik om netcongestie op te vangen. In een eerder interview met Facto klonk de achterliggende urgentie helder: 'Het kan niet zo zijn dat wij zorg moeten afschalen omdat we geen stroom hebben.'
De warmtebatterij is de volgende stap in datzelfde streven. Voor andere organisaties die een vergelijkbare stap overwegen, is de boodschap van Vredevoort helder: 'Je moet het lef hebben, je moet het geld hebben, en je moet de mensen hebben.'
