Cees Dam, flamboyant Nederlands architect, overleed op 13 april op 93-jarige leeftijd. Zijn bekendste en meest omstreden ontwerp is zonder twijfel de Stopera in Amsterdam - een samenvoeging van stadhuis en opera.

Soms ontvangt de redactie een ingezonden stuk die meteen staat als een huis. Een opiniestuk waar we redactioneel bijna niks meer aan hoeven doen. Zoals het stuk van Marianne Boonekamp waarin ze bout stelde: dat vrouwen uit de architectuur verdwijnen is niet de kern van het probleem, maar een symptoom van een verziekte branche.

De Amsterdamse luchthaven Schiphol heeft een team geselecteerd voor een groot vernieuwingsplan. Eind 2024 werd onder grote belangstelling een Europese architectenselectie uitgeschreven. Kaan Architecten is aangewezen als lead architect, om een sterke gezamenlijke ontwerpvisie te waarborgen.

Nederland bouwt steeds vaker binnen de bestaande stad. Lege plekken worden ingevuld, gebouwen krijgen extra lagen en daken worden benut voor wonen, groen of ontmoeting. Dat is logisch: er is weinig ruimte buiten de stad en nieuwbouw kost landschap en natuur. Tegelijk maakt deze keuze steden drukker en compacter.

Bij de ontwikkeling van Galaxy, een groot en ingewikkeld project van Tangram in het centrum van Utrecht, werd de complexiteit niet opgelost door meer mensen aan het proces toe te voegen, maar door het gerichter inzetten van kennis en ervaring. Waar vergelijkbare opgaven vroeger vroegen om opschaling in capaciteit, blijkt dat met de inzet van AI niet langer vanzelfsprekend. Die verschuiving raakt de kern van het architectenbureau. Want als productie geen beperking meer is, waarop onderscheid je je dan?

Ontwerpen vrouwen anders dan mannen? Het is een gevaarlijke vraag, want ze verleidt meteen tot clichés. Alsof vrouwen vanzelf zachter, empathischer of menselijker zouden ontwerpen, en mannen op hun beurt monumentaler, autonomer of autoritairder. Toch is de vraag te interessant om te vermijden, omdat ze ons dwingt na te denken over de norm van architectuur.

Met de goedkeuring van de bouwvergunning voor de Tour & Taxis Towers zet MVRDV een volgende stap in de transformatie van Brussel-Noord. Het project met een hybride constructie en een programmatische mix maakt deel uit van een masterplan waarin duurzaamheid, flexibiliteit en verdichting centraal staan.

Serge Schoemaker Architects heeft de renovatie afgerond van een rijksmonumentale woning aan de Emmalaan in Utrecht. Het herenhuis uit 1898 is ontworpen door de Utrechtse architect Petrus Johannes Houtzagers en maakt deel uit van een woonblok nabij het Wilhelminapark, dat aan het einde van de negentiende eeuw werd gerealiseerd voor welgestelde bewoners als alternatief voor de steeds drukkere binnenstad.

Waar in de Kolenkitbuurt in Amsterdam-West de ene na de andere portiekflat plaatsmaakt voor nieuwbouw, bewijst architect Marjolein van Eig dat het ook anders kan. Met gerichte ingrepen en oog voor detail transformeert zij een verouderd halfopen woonblok in de Akbarstraat tot toekomstbestendige sociale huurwoningen. Ze laat daarmee zien hoe deze naoorlogse typologie nog altijd bijdraagt aan ontmoeting, een gevarieerde woningvoorraad en stedelijke kwaliteit. En wat we kwijtraken bij sloop.

Geen dure installaties, geen overdaad aan techniek maar een logische plattegrond en slim gebruik van hout en glas. Op Landgoed Blankwater in Limburg ontwierp Jasper Smits Architecten een groepsaccommodatie die groots oogt en tegelijkertijd eenvoudig is. De architect toont hier hoe je met minimale middelen, consequente materiaalkeuzes en sterke gevelcomposities een gebouw maakt dat zowel praktisch als poëtisch is.

In Amsterdam-Noord staat Xplore Agora: het eerste schoolgebouw in Nederland dat door Studio Ard Hoksbergen, in samenwerking met VDNDP, volledig is ontworpen voor Agora-onderwijs. In dit onderwijsconcept worden leren, autonomie en samenwerking gecombineerd; leerlingen werken aan zelf gekozen onderwerpen in groepen van twaalf tot zeventien leerlingen van verschillende leeftijden en niveaus. De school, onderdeel van Stichting ZAAM, biedt onderwijs op vmbo-t, havo en vwo-niveau aan maximaal 600 leerlingen. Het gebouw is genomineerd voor de Amsterdamse Architectuurprijs 2026.

Mecanoo is geselecteerd voor een nieuw ontwerp van het filmtheater Fraterhuis in Zwolle. De gemeente en het Fraterhuis maakten de keuze voor het architectenbureau. Het nieuwe filmtheater moet een publiekstrekker voor de stad worden, met meer ruimte voor film, educatie, exposities en ontmoeting.

Architecten debatteren graag over hun werk. We voelen de drang - of zelfs de noodzaak - om betekenis te geven aan de ontwerpen die we maken. Veel gesprekken daarover voeren langs geijkte paden: het nut van schoonheid, de schoonheid van nut, het nut van nut. We vinden waarschijnlijk nooit definitief uit hoe we moeten ontwerpen, maar zolang de zoektocht naar zingeving verrassende vondsten oplevert is dat een geruststellende gedachte.

Bekend van grootschalige woningbouw, ontwierp Arons en Gelauff architecten voor het eerst een basisschool. Een compact en duurzaam houten gebouw voor twee gefuseerde scholen in Muiderberg. Opvallend is de cirkelvormige plattegrond met twaalf gelijke segmenten en een alzijdig voorkomen. 'De ronde vorm bleek elke keer het antwoord op de vragen.'

In mei 2025 betrok Royal HaskoningDHV het voormalige faculteitsgebouw Mijnbouwkunde op de campus van de TU Delft als nieuw hoofdkantoor. Het rijksmonument uit 1912, ontworpen door Johannes Vrijman, is getransformeerd tot een duurzame werkplek voor circa 1000 medewerkers die voorheen werkzaam waren vanuit kantoren in Den Haag en Rotterdam. Het project kwam tot stand in cocreatie tussen bouwkundigen en architecten van Haskoning, restauratiearchitect Braaksma & Roos Architectenbureau en interieurarchitect Fokkema & Partners Architecten. Het gebouw is gelegen op de grens van de TU Delft-campus en de binnenstad van Delft.

Stedelijk verdichten betekent: nieuwe woningen realiseren tussen, op en in bestaande gebouwen om zo de bestaande stad compacter maken. Tenminste, dat dacht ik. Maar na het maken van de nieuwe printeditie over 'De stad als bouwplaats' weet ik wel beter. Verdichten door kleine gaten in het stedelijk weefsel op te vullen, is veel te complex.

Om aan de stijgende energievraag te voldoen, verschijnen er ook in Utrecht de komende jaren meer elektriciteitshuisjes, waaronder in de historische binnenstad, waar de standaardmodellen niet altijd goed passen. Architectuurcentrum Aorta, Gemeente Utrecht en Stedin hebben daarom een ontwerpwedstrijd bedacht. Professionele ontwerpers en makers zijn uitgenodigd om een nieuwe 'jas' voor de huisjes te bedenken.

Voor het duurzame project N206 Europaweg in Leiden worden zo'n 320.000 bakstenen gebruikt. Het bijzondere aan dit project is dat er geen traditionele gevelstenen worden gebruikt, maar circulaire bakstenen. En dat vraagt om een heel andere manier van ontwerpen en denken.

In het Kavellab in Helmond is het biobased bouwsysteem Samenbouw ingezet, ontwikkeld door Bygg Architecture & Design. Het systeem combineert betaalbaarheid, flexibiliteit en gemeenschapsvorming via een modulair en demontabel bouwprincipe met biobased materialen. Het Kavellab biedt zelfbouwkavels en vormt de context voor twee woningtypologieën die verschillende toepassingen van hetzelfde systeem tonen.

Op 23 april lanceert uitgeverij Maas Lawrence NL25, een nieuw jaarboek voor architectuur. Inzendingen waren kosteloos en er is geen selectie gemaakt. Daarnaast krijgt elk project evenveel ruimte, ongeacht schaal of opdrachtgever. 'Het is een viering van de Nederlandse Architectuur'.